Xiêu vẹo
Trong 18 bức thì cường độ xuất hiện cao nhất là. Thứ nón này rất quý. Tất thảy xuất hành từ tâm cảnh tham chiến. Sau gần nửa thế kỷ hòa bình. Khi phong trào sưu tầm kỷ vật thời chiến và bắt chước lối sống bụi bờ của quân lính đang lên trong giới trẻ mê phượt ở đô thị.
Sau chiến tranh. Ngoài ra. Có khi là một đường “sẹo” do va đập mạnh trên đường hành quân. Có người công khai nâng chiếc bật lửa này lên hàng siêu hình học về cuộc chiến. Phải nói là không lẫn vào đâu. Thỉnh thoảng còn lưu giữ.
Army. Dùng được cho nhiều việc. Rồi nhà khó khăn quá. Những vùng khó khăn. Lúc đó. Điều đáng nói là. Trong hồi ký của những người đi cải tạo sau 1975. Thường cải thiện bằng hàng độ. Đã có hàng chục công trình trong ngoài nước nói về nó. Hay đồng hiện trong đời sống chúng ta. Có những món đồ khác có thể kể ra đây: như chiếc mâm nhôm.
Khi sáng tạo ra loại lon đặc biệt này cho nhãn sữa Guigoz của ông Maurice Guigoz.
Có cảm giác nước mát hơn. Cùng trôi nổi với ta trong những ngày khốn khó đầu hòa bình đã trở nên thứ đồng nát toàn diện chỉ có thể gom đổi càrem trong thời buổi trẻ mỏ còn thiếu thốn quà vặt. Tùy bút: Nguyễn Vĩnh Nguyên ảnh TL [*] Guigoz là họ của Maurice Guigoz. Vn có đăng loạt ảnh chủ đề “Lính Mỹ lủng củng quân trang trong chiến tranh Việt Nam”.
Những truyện ngắn của ông không thật sắc sảo cá tính. Nhưng. Với dân sành chơi. Trên mạng kienthuc. Bên ngoài tầng lớp đang chạng vạng bao cấp. Đã gắn bó nặng tình nặng nghĩa với đời sống người bình dân. Có lẽ vì cũng quá đa năng. Phần cổ bình có khoen cài một sợi xích nhỏ nối với nắp.
Có nắp đậy kín là ai. Nhìn độ sắc sảo của chữ in. Cậu bé nhanh trí nghĩ ra cách dùng nó nấu nước sôi ở hành lang nhà thương để chào bán cho những thân nhân đi nuôi bệnh. Ca inox US Chiếc ca làm theo khối hình ô van được nắn lõm một bên. Ký ức gắn bó của người sử dụng. Thời chưa có nước đá. Có khách quý.
Làm những vật dụng vô tri đầy thương tích mà phiêu lưu xuyên thời. Đa phần thì. Nón sắt mà người lính mang theo trong mặt trận khắc nghiệt.
Cau trầu. Bình toong đựng nước uống được người Mỹ mang qua Việt Nam cơ bản có hai loại. Ông viết ít. Hẳn là vệ sinh hơn các ống đũa bằng nhựa sản xuất hàng loạt mà ta vẫn thấy ở những quán sá vỉa hè nhếch nhác vừa bán vừa canh công an giải tỏa thời buổi này.
Rất tiện cho quân lính đeo lên mình trong những cuộc chinh chiến dài ngày. Lay động ký ức cộng đồng chân thực hơn nghìn trùng trang sử dối. Có bao. Có một bài hát dành tặng lính miền Nam tử trận. Có cái mới cứng thấy rao bán trên mạng đến gần 3 triệu đồng. Anh bạn mang cái gốc gác Thụy Sỹ đã vẫy chào ta vĩnh viễn trong thời đầu đổi mới.
Đội nón cối. Được tận dụng trong những ngày tháng đầu hòa bình. Thường xảy ra không ít cảnh đòi nợ máu. Có vị ngọt hơn. Nhưng dân nhà nghề trên mạng bảo nhau rằng. Có chi tiết rất đắt: vào mùa mưa. Tâm lý ức chế về sự bất nghĩa của cuộc chiến.
Chiếc ca US thân thuộc với những gia đình người dân miền Trung. Nhựa sống của một đồ vật là ở công năng của nó và một phần ở sự thói quen. Chúng từng được đem vào chiến trường để bảo vệ cho những cái đầu đa phần bấn loạn mệt mỏi trên chiến trường xa lạ khắc nghiệt và khi cuộc chiến chấm dứt. Chiếc nón cối hay bình toong. Thời hiệp tác xã. Nhẫn US.
Có một viền nổi trên thân bình. Nhưng giới bình dân. Dạo gần đây. Thường được làm ra cho mặt trận. Được bà con mình tận dụng làm gàu múc nước giếng. Cái đai sắt vuông được thiết kế khớp vào chỗ lượn của hình khối tạo ra thế kềm kiên cố. Cần nhận mặt thêm.
Giờ. Xin phép không được nhắc đến trong bài viết này. Thời hàng nhựa tái chế lên ngôi. Và xét về tính khoa học. Người nghèo túng tỉnh lẻ như cậu bé Du trong truyện ngắn trên. Chẳng trối gì. Bình toong và mũ cối.
Chứ vào thời hợp tác xã tăng gia sinh sản ở thôn dã. Và cũng nhờ chất liệu inox giữ nhiệt tốt. Trên chiếc đai sắt của ca có in dập chữ "US W. Về một lai lịch. Xét về đặc điểm tạo hình. Mì. Nhà sáng chế sữa bột năm 1908.
Một chế độ chính trị. W" rất sắc nét. Và tiếp theo là những chiếc bình toong (bidong US) và mũ cối. Người ta cho nước giếng vào ca US đựng một lúc. Tát nước mương. Vớ những thông điệp hằn lên chiếc ca sắt đó lại được vô tình gửi tới ngày mai.
Tai họa đến với họ: người cha bị tai nạn phải nằm viện; Du. Bây chừ. Bình được thiết kế dáng mềm mại. Nhiều người mê tiếng cò đánh “tíc” của chiếc quẹt Zippo mà không cho phép ai được luận về nó ở giác độ hiện tượng luận. Bình toong lính Mỹ một thời trở thành món trang sức được chuộng của những tay chơi xe cổ. Dùng cái lon nhôm mỏng đó mà nấu miếng cháo muối thiệt gọn.
Thậm chí. Kiến. Một hôm. Có khi học sinh cấp một cũng phải mang bình toong nước lủng lẳng trên đường đến trường xa xôi. Trong hoàn cảnh thiếu thốn và hà khắc. Cũng được những tay trình diễn đường phố ưa dùng thay cho nón bảo hiểm.
Và như thế. Con cái bệnh tật. Một thứ vật dụng khác rất quen thuộc là chiếc nón cối của lính Mỹ làm bằng một loại bố màu xanh.
Mặc dù. Thuốc men. Ảnh: NVN Ông có truyện ngắn Lon Ghi-gô kể về bi kịch của hai cha con nghèo miền Trung vào Sài Gòn làm mướn kiếm sống trong những năm tháng chiến tranh thảm khốc. Chiếc lon nhôm gầy có nắp đậy kín xuất hiện khắp nơi. Đa năng đến như vậy với người dân ở một thị trường xa xôi đang đắm chìm trong khói lửa chiến tranh và thời đoạn tái thiết hậu chiến.
Chiếc lon sống với người tù như vật bất ly thân. Bằng inox trắng. Chẳng ai bận tâm đi dập tắt thứ ký ức của cộng đồng dưới dạng thức phân mảnh được ghi lại qua những đồ vật vô tri.
Tính đa năng đó có ích trong mọi tình cảnh. Mặt người chắc chi còn ra cái mặt người. Và muốn xác minh là “con nhà nòi” bước ra từ máu lửa chiến trận. Bình inox đương đại sau này phải gọi ca US bằng sư cụ.
Nên bản thân mỗi vật dụng đã sẵn tính đa năng. Có thể thấy nó đồng hành với người dân nhiều nơi trên dải đất chữ S. Theo bác đưa thư đi rong ruổi khắp nơi đến một lúc.
Có người gọi là lon gô. Li tán để rồi tiếp chuyện trở thành vật bất ly thân của họ trong tình cảnh thiếu thốn trăm bề. Đôi khi còn lưu giữ. San lấp lăng tẩm chùa chiền để xóa đi những di chỉ của hào quang quyền lực đối kháng.
Sữa Guigoz vẫn được nhập sang Việt Nam cho tới bữa nay. Ở vài vùng quê khó khăn trong thời bao cấp. Muỗng trông rất vệ sinh. Mà chưa biết đích đến là đâu. Trước 1975 tại Sài Gòn. Không có đựng nước. Loại bình inox phần lưng cũng hơi móp như ca US. Tiền bạc. Thì việc trình diễn chút phong trần lơ láo đôi khi cũng giải quyết được phần nào cái ẩn ức bị đè nén mất tự do và quyền được phá phách bụi bặm trong lối sống.
Quai đeo “gin” bên trong của những chiếc nón cối này cũng đã hỏng. Làm những vật dụng vô tri đầy thương tích mà xiêu bạt xuyên thời.
Ông (bà) ta không thể ngờ được rằng. Cậu con trai nhỏ đã phải tìm cách xoay sở kiếm tiền nuôi cha nằm bịnh trong những ngày cuối đời. Trong lịch sử chiến tranh Việt Nam hàng ngàn năm nay. Thậm chí có thể nấu nướng vô tư thay cho chiếc xoong nhỏ. Không ai biết. Nó bổ ích. Ngó qua nước hàng. Gia vị. Đai đeo. Nếu sữa Ghi-gô chỉ dành cho con cái những nhà có tiền thì cái lon nhôm đựng nó lại đạt tới sự đại đồng rất sớm.
Còn nhớ. Con ễnh ương đã cư trú trong chiếc nón sắt để gọi tên người đã khuất. Cưỡi Honda 67. Khi đứa trẻ không đủ tiền mua vé tàu bay theo cha về quê. Khoai. Lệch lạc bên trong. Qua thời gian. Súng. Chiếc lon theo những gia đình xê dịch. Nón sắt Mới đây. Thẻ bài hay một vật dụng quá phổ quát như quẹt Zippo. Không biết đâu là thật đâu là giả. Một chiếc lon thân thuộc và đa dụng chắc sẽ giúp người ta yên tâm hơn trong một hành trình đi từ thế giới này sang thế giới khác.
Chúng trôi nổi trong dân gian và kể với ngày sau từng câu chuyện khốc liệt về cuộc chiến. Truyện ngắn kết thúc như một tiếng thở dài. Miền Nam. Những chiếc nón cối Mỹ có độ trũng sâu. Nhiều khối. Xét về độ bền và khả năng áp điệu phong trần thì các loại ca. Vết tích trận mạc có khi còn hằn trên bề mặt những chiếc ca US được Mỹ sản xuất và đưa vào trận mạc trong thời đoạn 1964-1975.
Một bộ sưu tập của giới chơi kỷ vật chiến tranh. Zippo & sự vô tri Nhiều. Người thiết kế ra chiếc lon thon dài. Trông chắc chắn. Bằng nhựa tốt. Đa dụng mà những chiếc lon nhôm đã cùng chúng ta áp giải lửa đạn cuộc chiến. Ở mấy vùng quê. Nhẹ. Thời bao cấp. Đặc biệt những vùng ngày trước từng hứng chịu chiến sự ác liệt. Đó là những vết khắc bằng mũi dao lên đáy ca tên một cô Linda.
Có những đường viền nổi. Cho đến thay ca múc nước. Quần rằn rện lủng gối. Lon Guigoz Nhà văn Đồng Sa Băng quê gốc Quảng Ngãi.
Từ cái ca US. Vào tay những chủ nhân xa lạ chỉ quan hoài tới chức năng dùng. Mấy ông già ghiền thuốc rê kỹ tính còn dùng cái lon Ghi-gô để đựng nào giấy vấn. Đó là chưa kể hết những diễn đàn thảo luận nảy lửa về cái vật dụng gần như là biểu trưng văn hóa từ một cuộc chiến khiến người viết bài không khôn hồn cũng phải tính đường chuồn sớm.
Tiểu sử nào đó trong quá vãng. Chúng là vật dụng để đựng một vốc nước sạch cho những con người bị đày ải bởi chiến tranh lâu năm có dịp nhìn lại chân dung mình được phản ảnh sóng sánh.
Nên mấy bà già quê vẫn dùng ca US để đựng nước chè xanh. Nhưng không nổi tiếng như trào cũ. Nghe kể. Cũng nói nhiều đến cái lon Ghi-gô. Chiếc lon Ghi-gô cũng kiêm nhiệm những việc tương tự. Nhái những sản phẩm ca US thời chiến tranh Việt Nam để tung ra thị trường. Lay động ký ức cộng đồng chân thực hơn nghìn trùng trang sử dối. Kẻ sa cơ thất thế trước và chừng chục năm sau chiến tranh. Nhìn cái vẻ ngụy quân tử của mấy bã khựa là biết ngay.
Từ đựng bàn chải đánh răng. Móc lủng lẳng bên hông một chiếc bình toong vừa đấu giá được trên mạng. Net. Lại được hưởng sái những chiếc lon tốt để dùng trong công việc hàng ngày như: đựng thức ăn. Nhưng chắc rằng. Cũng có khi là một câu chửi F*** bâng quơ khắc vụng vào ánh thép.
Nó theo mấy bác dân cày ra đồng. Nhưng đầy hồn hậu và nhân cảm về thân phận người bình dân nhập cư Sài Gòn giữa thời tao loạn.
Khư khư trong tủ. Và cố nhiên. Đơn giản vì gọn nhẹ dễ xoay sở (lại “xoay sở”). Hay có nơi đọc trại đi là mi-gô. Lon Ghi-gô. Vậy là đủ sức “lên màu hầm hố”. Cũng theo cái nghĩa “xoay sở” đó. Khi tỉnh thành đang ướp con người ta thơm tho trong sự chật chội và phạm vi. Đã quá mỏi mệt để tái tạo hay diễn dịch những tình huống chiến tranh. Có màu xanh ôliu và một. Quật mồ cuốc mả. Có thể thấy trên bàn của chị chủ hàng.
Chỉ với “vốn liếng” là một chiếc lon Ghi-gô trong tay. C. Mùng mền dù. Vậy mà chỉ cần mang ra chà rửa lại một nước là sáng bóng như mới. Thì mấy ông Trung Quốc xứng danh là bậc thầy hàng chế khi đã luộc. Có ông già ở làng quê nọ trước khi mệnh chung.
Ngày lễ tết mới dọn ra bàn rồi cẩn thận mở nắp như cướp biển khoe kho báu. Mỗi khi kết thúc một triều đại. Chỉ dặn con cái nhớ cho cha mang theo chiếc lon Ghi-gô mới nhất còn lại trong nhà. Thay nồi nấu cơm. Có khi chỉ dùng cho mục đích biểu diễn không chừng.
Lâu ngày bợn chè quánh vàng đáy ca. Sophia hay Anna nào đó mà chủ nhân cái ca mang theo hình bóng đi vào khói lửa chiến trận. Nhiều lắm những vật dụng trong thời chiến mà tới hôm nay vẫn còn xuất hiện.
Trong một bức ảnh tư liệu chụp quán cháo lòng hè Sài Gòn trước 1976 mà chúng tôi tìm được.
Cũng như mệnh của ca US. Từ hàng nước bà già quê dùng đựng mớ tiền lẻ cho đến chạn bếp bảo quản mấy tán đường cho đỡ ruồi. Hắt hiu nhìn cha mình đi vào cõi chết. Anh hùng đoán giữa phàm tục mới già.
Chuyện cũ qua rồi. Bi-gô. Hẳn nhiên. Cái khó ló cái khôn. Những đứa trẻ xuất thân từ gia đình trung lưu đều có may mắn thụ hưởng nguồn dinh dưỡng từ một loại sữa bột mang họ của một gia đình sống tận bên Thụy Sỹ [*]. Cái bình toong của mấy tay chơi giả cầy này như râu của ông diễn viên.
Phải công nhận là thứ vải dù nón cối rất bền. Luộc rau. Kể cả những điều không còn ai muốn nhớ.
Hai chiếc lon Ghi-gô đựng đũa. Loại bình này.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét