Đổi mới đã diễn ra nhưng khó khăn vẫn còn nhiều, đó là câu chuyện mà chị Xuân Khải kể với Đại tướng về con trai mình: “Năm 2002, con trai cháu ra ứng cử Quốc hội
Người tôi hằng mong ước được gặp, ngày quan trọng trong thế cục đã đến. Nhắc lại những sóng gió, thiệt thòi trong cuộc sống mà Xuân Khải phải gánh chịu sau khi xuất bản bài thơ, Đại tướng khuyên chúng tôi: “Trong cuộc sống, có những lúc thiệt thòi, thậm chí bị đối bất công, chèn lấn nhưng các cháu nếu có rơi vào hoàn cảnh đó hãy vững tâm, bền chí, hãy là chính mình bởi ở đời không biết thế này được, thế này mất cả”.
Sẵn mối thâm tình với gia đình Đại tướng, anh Hữu Việt khi đó là Phó Trưởng ban Cuối tuần báo Tiền Phong giao thông với chị Võ Hồng Anh để lên lịch gặp Đại tướng.
Chúng tôi ngùi ngùi xúc động. Phương Hiếu. Chị Xuân Khải nắm tay Đại tướng: “Cháu rất vui khi thấy bác khỏe. Chuyện chung, chuyện riêng đan xen vào nhau. Một thời gian đổi mới thì mọi mặt lên. Bà Bích Hà cho biết, ngày nào Đại tướng cũng đọc hoặc nghe chị Hồng Anh đọc cho nghe 3 - 4 tờ báo lớn. Đại tướng Võ Nguyên Giáp và gia quyến của ông đã luôn ở bên Xuân Khải trong thời khắc khó khăn nhất.
Chúng tôi may mắn được Đại tướng nối tại nhà riêng ở số 30 đường Hoàng Diệu (Hà Nội). Trong những ngày đó, Xuân Khải phải đối mặt với nhiều dị nghị, ngờ khi cô là nữ sinh năm thứ 2 khoa Văn (ĐH Tổng hợp Hà Nội).
Ngoài chị Xuân Khải, đoàn trưởng báo Tiền Phong có anh Lê Xuân Sơn, lúc đó là Phó Tổng Biên tập; anh Hữu Việt, phóng viên ảnh Hồng Vĩnh và tôi. Đến cuộc gặp gỡ ấn tượng và ưu tư Đại tướng viết tặng sách cho chị Xuân Khải. Cả thế giới xác nhận Việt Nam là sơn hà anh hùng và người ta trọng điều đó. Trong câu chuyện, Đại tướng và phu nhân đánh giá cao vai trò của cố Tổng bí thơ Trường Chinh trong quá trình hình thành tư tưởng đổi mới.
Cụ đặc biệt lưu tâm đến loạt bài “Bài thơ gây chấn động dư luận và đêm trước Đổi mới” báo Tiền Phong đăng về số cô nữ sinh ngày nào mà ông hằng yêu quý như con cháu trong nhà. Anh Lê Xuân Sơn hỏi thăm Đại tướng có luôn đọc báo, theo dõi tình hình đất nước không, Đại tướng đáp: “Có, có chứ cháu”. Từ chuyện của tác giả bài thơ “Mùa xuân nhớ Bác” Trước thềm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, báo tiên phong tìm gặp nhân vật, chủ nhân bài thơ Mùa Xuân nhớ Bác gây chấn động dư luận cách đây gần 30 năm, thời kỳ đất nước bước vào Đổi mới đầy gian khó.
Thời tiết se lạnh, phơ phất mưa đầu Xuân, chúng tôi tới nhà Đại tướng sớm hơn 10 phút và chờ Đại tướng bên hiên nhà. Đại tướng rất tư lự khi nói đến hiện tượng bị động, tham nhũng trong hàng ngũ cán bộ đảng viên.
Mở màn câu chuyện, Đại tướng ân cần hỏi thăm từng người khiến ai cũng cảm động. Nếu có khó khăn thì cũng phải kiên tâm làm cho kỳ được”. Sau đó con cháu không thắng cử nhưng những phiếu bầu cho cháu đều là của lương dân”. Ngày 18/3/2006, tròn 20 năm báo tiên phong đăng bài thơ “Mùa Xuân nhớ Bác” của nữ sinh khoa Văn Phạm Thị Xuân Khải, chúng tôi có vinh dự được Đại tướng chuyện trò thân mật tại nhà riêng của người.
” - Đại tướng nói: “Tôi thấy chất lượng đảng viên hiện giờ chưa đạt đề nghị. Ông ấy nói vui đấy”. Việc báo chí nêu lại tấm gương như liệt sĩ, bác sỹ Đặng Thùy Trâm là rất tốt, nhắc nhiều đảng viên và có tác dụng giáo dục lớp trẻ. Nếu có khó khăn thì cũng phải kiên tâm làm cho kỳ được”. Ư Đảng nổi nóng. Lát rồi, chuyện được bàn bạc sôi nổi dưới sự dẫn dắt của Đại tướng và phu nhân lúc này là thế sự và thời sự.
Cháu phải viết theo tinh thần ấy và làm thế nào cho bạn bè hiểu được rằng: Nước ta không chỉ anh hùng mà còn đang phấn đấu trở thành nước giàu mạnh. “Bác mong cháu và những người làm báo tiếp chuyện viết với ý thức gan góc.
“Khi đọc bài thơ Mùa Xuân nhớ Bác, tôi còn nhớ và thấy cháu (Xuân Khải - PV) rất dũng cảm. Có không ít lãnh đạo lên tiếng ủng hộ, trở nên bệ đỡ tinh thần vững chãi, giúp thi sĩ vượt giông tố để đứng vững trong thế cục.
Trầm mặc một lát, Đại tướng lại quay sang hỏi chúng tôi về tình hình Việt Nam giờ thế nào? Lát sau ông nói: “Các cháu phải nhớ nhìn lại tình hình từ lúc Đổi mới.
Làm sao khi nhắc đến Việt Nam thì trong mực tàu gắn đằng sau “nước đang phát triển” người ta phải bỏ chữ “đang” đi”, Đại tướng nói với chúng tôi.
Nghe chị Xuân Khải nói vậy, Đại tướng cười hóm hỉnh đáp: “Tôi không có hơn chị mấy tuổi đâu?” khiến chúng tôi có chút bỡ ngỡ. Hơn một giờ đồng hồ trôi qua, vượt nhiều so với thời kì mà chúng tôi mong chờ Đại tướng dành cho.
Khi Ban Biên tập thông tin tôi được cùng vào tiếp tục bác, trái tim tôi như loạn nhịp, hồi hộp. Con gái cả của Đại tướng với người vợ Nguyễn Thị Quang Thái (em gái Nguyễn Thị Minh Khai), GS.
Sau khi đăng tải loạt phóng sự, ghi chép “Bài thơ gây chấn động dư luận và đêm trước Đổi mới”, khi ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp 95 tuổi, thường được con gái, GS-TS Võ Hồng Anh đọc báo Tiền Phong viết về sự kiện này
Chúng tôi thực thụ mừng khi thấy ở tuổi 95, Đại tướng vẫn rất sáng láng. Khi chia tay, Đại tướng lại bắt tay từng người, rồi dặn dò chúng tôi: “Bác mong cháu và những người làm báo tiếp kiến viết với tinh thần quả cảm. Cháu phải viết theo tinh thần ấy và làm thế nào cho bạn bè hiểu được rằng: Nước ta không chỉ anh hùng mà còn đang phấn đấu trở thành nước giàu mạnh.
Đúng giờ, Đại tướng cùng phu nhân Đặng Bích Hà bước ra phòng khách thân tình bắt tay từng người. Đại tướng Võ Nguyên Giáp”. Ông ra đi trong tiết thu buồn nhưng lời dặn dò Xuân năm ấy vang vọng mãi trong tôi.
Bên ngoài căn phòng yên ấm, trời chiều lại lất phất mưa và chuyển lạnh nhưng không làm nhạt phai màu sắc tươi mới của cây đào vừa nở hoa đợt mới bên hiên nhà vị Đại tướng huyền thoại. Tư tưởng đổi mới ra đời thực thụ khó khăn.
Bản thân nữ sinh Xuân Khải chịu nhiều thiệt thòi trong quá trình học tập, công tác.
Tranh đấu cho cái mới ra đời luôn gian truân. Một đôi vị quyền chức biết chuyện nói: “Đừng có bỏ thăm cho cái cậu này - con của phản động đấy!”.
Bà Bích Hà giải thích: “Cháu đừng có đáp mấy tuổi. Phải biết được rằng trước đó là thời kỳ của tư tưởng bảo thủ, tả khuynh, thời kỳ “ngăn sông cấm chợ. Không dùng đến kính lão, chính tay Đại tướng cầm bút viết trong cuốn sách kê trên đùi mình dòng chữ đều đặn, thẳng băng: “Thân tặng chị Phạm Thị Xuân Khải - Xuân Bính Tuất 2006.
Tại sao trong một Đảng như Đảng ta lại có thể có những người như thế?. Nhưng trong tình hình thế giới giờ thì phải thấy thu nhập bình quân đầu người Việt Nam so với Thái Lan, Singapore… thế nào? Nhìn vào tổng thu nhập quốc dân mới thấy chúng ta tụt hậu so với các nước và điều đó làm ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước”.
“Nhiều đêm tôi thức dậy, cứ trằn trọc mãi. Đại tướng giản dị áo sơ mi trắng, bộ vest xám đen.
“Khi đọc bài thơ Mùa Xuân nhớ Bác, tôi còn nhớ và thấy cháu (thi sĩ Xuân Khải - PV) rất gan góc. Ngay trong lần gặp đầu tiên hay những bữa cơm chung của Xuân Khải với gia đình Đại tướng, người luôn khích lệ: “Dù trong cảnh ngộ nào, khó khăn đến mấy cháu cũng cần học cho tốt nhé.
Làm sao khi nhắc đến Việt Nam thì trong cụm từ gắn đằng sau “nước đang phát triển” người ta phải bỏ chữ “đang” đi”, Đại tướng nói với chúng tôi.
Ông ấy biết rõ ai tuổi nào. Nhưng sau đó vài năm lại mắc phải tư tưởng tả khuynh, chủ quan do vậy bị tụt hậu. Đại tướng hỏi thăm chị Xuân Khải và chúng tôi về việc viết lách. Thêm một lần Đại tướng khiến chúng tôi ngỡ ngàng, đi hết từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Đại tướng rất mong gặp lại cô gái dũng mãnh và tờ báo can đảm ngày ấy.
Tháng 3/1986, với lời thơ sắt đá, nhìn thẳng, nói thẳng sự thực, những tồn tại bất công trong từng lớp, suy thoái đạo đức trong hàng ngũ cán bộ khiến không ít lãnh đạo cấp cao trong đó có một số bí thư tỉnh ủy, ủy viên BCH T.
Khó khăn thì nhờ thầy bạn viện trợ, nói với các bác giúp đỡ, giữ sức khỏe, giữ tinh thần tốt. Đại tướng nói: “Đổi mới của ta thành công rất lớn, trong đó có phần đóng góp không nhỏ của nhà thơ, nhà văn. Ảnh: Hồng Vĩnh. Nhưng tôi mong có sự đổi mới mạnh mẽ hơn nữa. Nhiều câu chuyện sôi nổi, lạc quan với những nụ cười bên cạnh phút trầm tư suy tư, sâu lắng.
Gia đình Đại tướng chụp ảnh với đại diện báo tiên phong và chị Xuân Khải. Ông khuyên: “Các cháu phải ngay viết và phải viết hay nữa nhé. Đại tướng mong gặp lại cô nữ sinh đặc biệt năm nào. TS Võ Hồng Anh tiếp chúng tôi. Đánh giá cho đúng hiện thời đang là lúc bị “chững lại”. Đại tướng ra hiệu cho con gái Hồng Anh cầm ra cuốn “Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam” do ông viết, xuất bản năm 1997.
Còn tình hình hiện giờ đã thay đổi trong nước cũng như ngoài nước bởi vậy muốn viết cho hay thì phải đi sát thực tế theo đường lối của Bác Hồ và phải ngẫm nghĩ về nhiều mặt”.
So với tuổi của bác, điều đó thật lý tưởng”. Có thể nói, trong các nguy cơ mà dự thảo Văn kiện ĐH X đưa ra lần này phải chú trọng đến “chống tụt hậu” và “công tác cán bộ” vì nhiều người tốt bị vô hiệu hóa”.
Đại tướng là nhân vật mà Ban Biên tập báo tiên phong mong muốn được thăm và kết nối cuộc gặp sau 20 năm sự kiện bài thơ đăng trên báo.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét