Nếu chưa thể là “công dân toàn cầu”, thì cũng đã đến lúc cần phải nới rộng phạm vi “nhà” của mình, “vùng an toàn” của mình ra toàn châu Á rồi, chứ đừng ngồi co ro trong “vùng an toàn” bé nhỏ xung quanh lũy tre cố cựu của mình nữa! Hoa Lài Họa sĩ Lê Thiết Cương: Tác giả và bạn đọc đừng quá ngây thơ! Không ít độc giả mua sách chủ yếu vì hiếu kỳ trước những ồn ào xung quanh cuốn sách, nhất là những tác phẩm thuộc loại thể đề cao tính trung thực như du ký, bút ký, phóng sự
Đó mới là một quy trình từng lớp văn minh. Các ông bầu sách hiện tại thì cực kỳ nhạy bén, chẳng dại gì không tận chủ ý lý ấy, có khi còn cố ý đổ thêm dầu vào lửa. Đơn giản là nếu tâm lý đọc sách vì hiếu kỳ chứ không phải vì trọng sách còn tồn tại, thì những ông bầu sách sẽ còn dựa vào đấy để soạn thảo những kịch bản PR “bẩn”. Sau khi nhà văn viết ra một tác phẩm, anh ta hết nghĩa vụ vì đã thật lực cần lao cho một sản phẩm mà anh ta tạo ra; thế giới và không gian ấy, người đọc thấy thích thì bước vào, không thích thì bước ra.
Đưa một cuốn sách và nhà văn của nó ra làm tội đồ và kết án là cách hành xử của thời Trung cổ. Đó là điều cần nhất lúc này, chứ không phải là những đề nghị ngăn trở sự phát triển. Ta không muốn nhìn vào khoảng nhiều, ta chỉ nhìn vào khoảng ít mà thôi. Châu Á là nhà, đừng khóc! – đó là một tiêu đề quá hay, quá quắt để những người trẻ suy nghĩ.
Bị kết án vì viết sách, đã có Salman Rushdie chịu án tử hình của thế giới Hồi giáo vì dám báng bổ thượng đế của họ. Hăng say quở, lên lớp người khác, ta không còn thời gian để nhìn chính mình. Sòng phẳng, công bằng. Tôi gọi hành động đó là một mánh khoé bỉ ổi, với chữ PR trong ngoặc kép, bởi đó không còn là PR đúng nghĩa. Tác giả viết sai thì họ sẽ chịu bổn phận với tác phẩm của họ; cộng đồng có quyền có ý kiến, thậm chí kiện tác giả ra tòa nếu chứng minh được sơ sót của tác giả đã gây thiệt hại trực tiếp đến họ.
Đại thể, hồi còn trẻ và làm phóng viên tập sự cho hãng thông tấn UPI ở đây, vì không có cơ quan dự báo thời tiết để tham khảo, Friedman đã thường “sản xuất” nên nội dung của những bản tin thời tiết một cách khôn xiết củ chuối, bằng cách hỏi vu vơ người xung quanh kiểu như: “Hôm nay anh cảm thấy thời tiết ra sao? Nóng chừng 32 độ phải không?”, rồi: “Bây giờ trời đã mát rồi đúng không, khoảng 22 độ được không?”, thế là ra một bản tin dự báo thời tiết: “Nhiệt độ cao nhất là 32 độ.
Cuốn sách ấy có thể không 100% là sự thực, nhưng phần lớn trong đó là sự thật. Hương Lan ghi Nguyễn Minh Đức (người đọc): Cần có một thị trường xuất bản văn minh Qua câu chuyện về sách của Huyền Chip, chúng ta thấy có một sự phi lý của thị trường và độc giả: một mặt chúng ta yêu cầu có một xã hội tự do, nhiều ngôn ngữ, một mặt lại đề nghị đơn vị quản lý thu hồi, phạt các cuốn sách đã xuất bản! Đây là điều đi ngược lại với một thị trường xuất bản văn minh.
Nhưng kết cục của câu chuyện đó như thế nào, ai cũng biết. Nhưng câu chuyện về một nhà văn trẻ viết du ký và bị đả kích dữ dội đến nỗi có bạn đọc yêu cầu các cơ quan chức năng thu hồi sách lại là một câu chuyện khác. Giết chóc nữa. Thị trường xuất bản cần có nhiều sự đa dạng, nhiều sự cộng tác để có nhiều tác phẩm hợp với nhu cầu của mọi người. Khi ta tự nghĩ ta là trí thức, người trên kẻ trước, nhưng ta không biết làm gì và không có nơi hữu dụng để xài tri thức của ta, ta bèn trút năng lượng vào việc “huyết chiến” với một chuyện không đáng có núp dưới những nhân danh khôn cùng đẹp đẽ.
Những người tuân công thức PR chân chính, khi nắm trong tay một sản phẩm tốt, họ sẽ gắng tìm ra cách hiệu quả nhất để truyền bá sản phẩm đến công chúng, nhưng không phải bằng mọi giá, thậm chí đánh đổi cả tư cách. Tưởng thưởng lẫn sự trị lớn nhất với nhà văn đều đến từ người đọc.
Nhưng cách mà nhiều người trong đám đông kia đang làm loạn lên đích thực là không chịu nổi. Nhưng nhà văn, người tạo ra tác phẩm cũng có quyền bảo vệ “đứa con ý thức” của mình dưới bất kỳ hình thức tranh luận nào, kể cả quyền được lặng im. Hai cái quyền giữa người đọc và người viết thật rõ ràng như vậy. Cho đến nay, chẳng biết ai là nạn nhân, ai hưởng lợi trong scandal này.
Đám náo nhiệt này, như tuyệt đại bộ phận đám náo nhiệt trên các kênh truyền thông và mạng xã hội hiện nay, là miêu tả của rất nhiều chứng bệnh của từng lớp mình.
Đó là khi người đọc tự cho mình cái quyền làm quan tòa phán xét thiếu sót, thì đã đi quá xa. Thời còn non trẻ, cũng từng viết báo không phải lúc nào cũng 100% là sự thật. Còn quyền của người đọc là khen chê, thậm chí tẩy chay để khỏi mua phải sách dởm. Trong cuốn sách trứ danh Chiếc Lexus và cây ô liu, Thomas L.
Ảnh: một buổi giao lưu, giới thiệu sách của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Trâm Anh ghi. Kiểm duyệt phải tuân theo pháp luật rõ ràng chứ không thể dựa trên ý kiến của đám đông.
Hồ Trần Đừng phản biện với tinh thần giết chóc Mình hoàn toàn ủng hộ ý thức phản biện, tranh cãi và tuyệt đối đồng tình với chuyện độc giả có quyền phản bác, yêu – ghét một cuốn sách mà họ đã bỏ tiền ra để mua. Nhắc nhỏm đám đông giữ tĩnh tâm là chuyện vô vọng, nhưng trong câu chuyện về nhà văn trẻ nói trên, nếu một đôi người đã quá khích đến mức muốn dùng quyền lực nhằm giết chết cuốn sách và làm vỡ mọi hy vọng về một thế giới người lớn tốt đẹp, có thể sẽ khiến người trẻ không còn muốn dấn thân nữa.
Đó không còn là phản biện, tranh biện hay đòi hỏi với nhân cách là độc giả, mà là sự mạ lỵ, sỉ nhục cá nhân, và cả ý thức. Vậy là, nhà báo lẫy lừng của nước Mỹ, tác giả của những cuốn sách nức tiếng nhất thế giới như Từ Beirut đến Jerusalem, Thế giới phẳng. Nhưng nếu đây đúng là trò PR thì quả là một kịch bản tồi với kết thúc vô hậu. Do đó, với sách của Huyền Chip, nếu không nhớ được gì khác, không thấy điểm hay nào khác, thì theo mình, nên nghĩ về cái tựa đề thôi là tốt rồi.
Mình cũng từng phản ứng rất gay gắt với những cuốn sách, những bộ phim mà mình không thể tán đồng về ý kiến và tư tưởng. Nhiệt độ thấp nhất là 22 độ”. Đọc một cuốn sách không có tức là cần phải yêu, tin và làm theo hoàn toàn những gì được viết. Hãy để người đọc trị họ bằng cách tẩy chay, quay lưng với sờ soạng những gì họ viết sau đó – mới chính là sự trừng trị nặng nề nhất.
Nếu cảm thấy không tán thành với tác giả, người đọc có quyền phản biện, có quyền lập web chỉ trích, có quyền viết cả một cuốn sách để nói khác đi, nhưng kêu gọi thu hồi sách thì rõ ràng là không hạp. Friedman từng có lời “tự thú” và “sám hối” rằng: “Có thời tôi đã bịa đặt khi đưa tin về thời tiết ở Beirut”.
Cả độc giả lẫn tác giả đừng quá thơ ngây! Bởi có khi, họ đều là nạn nhân của những chiêu PR “bẩn” mà không biết. Ảnh: TL Quyền cao nhất của nhà xuất bản (song song đại diện cho tác giả) chính là quyền được tạo ra sản phẩm có chất lượng và giá trị. Không phải là bi quan, nhưng tôi biết sau đây sẽ tiếp chuyện xảy ra những cuộc tranh cãi kịch liệt không hồi kết giữa bạn đọc và tác giả, những hiện tượng cháy sách chẳng hề liên tưởng đến chất lượng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét